Van de buis naar de stembus
Een onderzoek over Dr. Phil en de polarisering van de politiek
Tekst: Evelien Flink
Na een wachttijd van bijna vier jaar is de Amerikaanse verkiezingsstrijd opnieuw losgebarsten. Vanaf januari kunnen democraten en republikeinen weer naar de stembus om hun presidentskandidaat te kiezen. Oprah Winfrey, één van Amerika’s meest populaire presentatrices, veroorzaakte hierbij onlangs behoorlijk wat tumult door openlijk haar steun aan democraat Barack Obama te betuigen. Toch was dit niet de eerste keer dat een talkshowhost alle ogen op een verkiezingskandidaat richtte. Tijdens de verkiezingen van 2004 verschenen zowel president George Bush als toenmalig kandidaat John Kerry met hun vrouwen bij de Dr. Phil show. Eind vorig jaar werd hier, door een groep UvA researchmaster studenten en promovendi een onderzoek over uitgevoerd, onder begeleiding van afdelingsvoorzitter communicatiewetenschap Liesbet van Zoonen. Medium zette de hoofdlijnen van het artikel uiteen. Wat voor gevolgen heeft het verschijnen op een talkshow voor een potentiële president?In 2004 verschenen de twee Amerikaanse presidentskandidaten, president George W. Bush en zijn uitdager democraat John Kerry, met hun vrouwen in twee verschillende afleveringen van de Dr. Phil show. Hier vertelden zij Amerika’s populairste televisietherapeut over hoe ze hun gezinsleven combineerden met een politieke carrière. Er werd hierbij bewust niet over campagnevoeren of politieke kwesties gesproken.
Een analyse van de reacties die kijkers destijds online posten toont echter aan dat de politieke relevantie van het privé-leven van de kandidaten hevig werd betwist. Hun gezinsleven en persoonlijke waarden werden namelijk gezien als hoeksteen voor hun politieke positie. Het Dr. Phil forum functioneerde dus niet alleen als een plaats voor overdenking en dialoog, maar ook als een podium voor het uiten van politieke standpunten.
Het oorspronkelijke idee achter de interviews was dat Bush en Kerry uitsluitend over hun gezinsleven zouden praten. De shows werden dan ook bij de kandidaten thuis opgenomen. Op deze manier konden kijkers kennis maken met de ‘persoonlijke kant’ van hun presidentskandidaat, bijvoorbeeld door te zien hoe zij hun kinderen hebben opgevoed en waar ze zelf waarde aan hechten in hun levens. Ook werd hun gevraagd hoe ze thuis met alledaagse problemen zoals opvoeding, overgewicht en gezondheid omgingen. Kijkers hadden op het Dr. Phil online forum vervolgens de mogelijkheid om hun eigen ervaringen met deze kwesties te delen. Deze postings werden door Van Zoonen et al. gebruikt als onderzoeksmateriaal om een antwoord te vinden op de volgende vraag: Hoe gebruikt een publiek persoonlijke ervaringen van kandidaten, zoals gezien bij de Dr. Phil show, om de politiek beter te begrijpen?
Het onderzoek belicht verschillende onderwerpen waar hevig over gediscussieerd werd op het forum. De meeste mensen reageerden direct op de politieke agenda’s van de kandidaten (zoals of de oorlog in Irak wel of niet door moet gaan), maar anderen baseerden hun voorkeur op kwesties die ver van de politiek stonden. Zo waren er bijvoorbeeld zelfs mensen die de stoelen waar de kandidaten in zaten tijdens het interview (Bush en zijn vrouw zaten in harde stoelen, Kerry en zijn vrouw in fauteuils) verbonden met het politieke imago dat ze wilden uitstralen. Ook werd gepost dat Kerry een minder aantrekkelijke man was dan Bush. Dit resulteerde in de volgende sarcastische reactie: “Well, that’s it! I’m changing my vote. We can’t have a skinny man with sunken eyes running the nation. Wow, thanks for pointing that out – we could have been in real trouble!” De stijl en toon van de postings verschilden zowel per onderwerp als per persoon. Sommigen postings waren kalm van aard en droegen bij aan de discussie, terwijl anderen juist tot confrontaties leidden. Toch bleken veel mensen waarde te hechten aan de persoonlijke voorkeuren en ervaringen van de kandidaten als basis voor hun stemkeuze.
Wat betekent dit voor de volgende verkiezing? Heeft Obama met de populaire Oprah Winfrey aan zijn zijde een grotere kans om presidentskandidaat te worden? Voor een antwoord op deze vraag zullen we nog even geduld moeten hebben. Gelukkig zijn er tot die tijd voldoende talkshows om de tijd te doden.
