De talenspagaat die Zuid-Afrika is
Dit is een bijdrage van Ivo Evers, student Journalistiek aan de Fontys Hogeschool van Tilburg. Ivo loopt op dit moment stage bij de krant The Herald in Port Elizabeth, Zuid-Afrika. Ook meeschrijven aan Spotlight Effect? Klik dan hier.
Misschien wel de meest heftige taalconfrontatie van de vorige eeuw is die van Soweto, Zuid-Afrika, op 16 juni 1976. Onder de vlag van apartheid en met als wapen de ‘Bantu education act’, dwong de regerende Nasionale Party alle scholen in het land les te geven in het Afrikaans en Engels in plaats van Xhosa, Zulu en andere ‘inheemse’ talen. Voor velen was dat de spreekwoordelijke druppel op het gebied van de onderwijsbeperkingen. De daaropvolgende studentenopstand tegen het ‘Afrikaans medium decree‘ resulteerde in een bloedbad in het township; het dodental wordt door persbureau Reuters geschat op meer dan 500.
Dit geeft aan hoe belangrijk taal is binnen een bevolkingsgroep (lees: identiteit, zelfbeeld en misschien wel cultuur) en in Zuid-Afrika is dat geen uitzondering. Na de afschaffing van de apartheid in 1994 moest dan ook naar oplossingen worden gezocht. Een paar uitingen daarvan: de publieke omroep SABC (South African Broadcasting Corporation) zendt ‘s ochtends het nieuws uit op twee kanalen tegelijk met precies dezelfde beelden, maar in verschillende talen. De avonduitzendingen zijn niet anders. En bij een voetbalwedstrijd van het nationale team, Bafana Bafana, wordt fifty-fifty becommentarieerd. Om de tien minuten schakelt men over naar een andere taal. Ook alle soapseries zijn ondertiteld.
Buiten dit is er nog een belangrijk instituut dat geen uitzondering is op deze regel, namelijk de rechtbank. Daar spreken rechters, advocaten, getuigen en verdachten de twee toegestane talen door elkaar: Afrikaans en Engels.
Toch drijft het land langzaam richting één taal. Alleen oudere witte mensen spreken een blanke onbekende (zoals ik) nog aan in het Afrikaans. De Xhosa en Zulu-moeders sturen hun kinderen maar al te graag naar school om hen Engels te leren. Het straatbeeld wordt gedomineerd door Engels. Alleen in de conservatievere streken van Zuid-Afrika is de Afrikaanse taal nog prominent aanwezig, bijvoorbeeld op reclameborden. Xhosa en Zulu worden alleen nog onder elkaar gesproken.
Praktisch gezien zijn er weinig echte problemen met deze structuur, maar de regenboognatie zit wel in een spagaat: aan de ene kant wil het iedereen bij elkaar brengen, anderszijds is daar de taalmuur die dit gevoel van eenheid in de weg blijft staan. Voorlopig is Zuid-Afrika echter lenig genoeg deze spagaat vol te houden.
Hey, een naamgenoot! Mooi artikel!
Pingback: Zuid-Afrika uit de doeken 2: taal « South African Ivanhoe
Verre familie?
jeantoine
Moet wel hele verre familie zijn dan :)
Wij hebben een Jan Evers in de familie, een neef van mij, dat terzijde. De genoemde “taalmuur” lijkt op het Belgische. Alleen gaan de Belgen er wat krampachtiger mee om lijkt mij na het lezen van jouw(overigens goede)epistel.
Evers-overkill op Spotlight Effect ;)