Internationale media faalden tijdens de Rwanda genocide
De Rwandese media legden dertien jaar geleden de basis voor de genocide die aan bijna een miljoen mensen het leven kostte. Daar is de wereld het inmiddels over eens, de schuldige journalisten zitten achter slot en grendel en de internationale gemeenschap probeert manieren te vinden om hate speech te voorkomen. Allan Thompson, voormalig journalist van de Toronto Star en momenteel docent journalistiek aan de Carleton Universiteit in Canada, bracht vorige week een boek uit waarin hij met de beschuldigende vinger tevens naar de internationale media wijst.
“De internationale media waren mede schuldig aan de massaslachtingen in Rwanda , simpelweg doordat ze destijds afwezig waren”, stelde Thompson tijdens een boekpresentatie op de United Nations Correspondence Association (UNCA).
Groepen die het conflict probeerden af te wenden, hadden publieke en politieke steun nodig. Maar ze waren als een roepende in de woestijn, omdat de wereld slecht op de hoogte was van de spanningen tussen de Hutu’s en Tutsi’s. Als de media wel aandacht hadden besteed aan Rwanda, dan was de internationale gemeenschap zich waarschijnlijk meer bewust geweest van de extreme situatie in het Afrikaanse land.
Thompson: “Ook ik heb me schuldig gemaakt aan het negeren van de genocide. De toenmalige Afrika-correspondent van de Toronto Star deed verslag van Mandela’s kruistocht tegen apartheid in Zuid-Afrika. Ik had af moeten reizen naar Rwanda en mijn lezers op de hoogte moeten stellen van de situatie aldaar”.
Om zijn beweringen kracht bij te zetten, haalde Thompson het Heisenburg-principe uit de kwantumfysica aan. Zijn journalistieke vertaling van dit principe is dat journalisten alleen al door hun aanwezigheid een gebeurtenis beïnvloeden. Volgens Thompson werkt dit principe ook andersom. “Doordat er weinig tot geen verslag werd gedaan over het conflict, hoefden de Hutu’s geen rekening met de publieke opinie te houden en konden ze ongestoord hun dodelijke praktijken beoefenen”.
Thompson zat ten tijde van de Rwanda genocide veilig in zijn kantoor, ver weg in Canada. Een andere aanwezige bij de boekpresentatie, zat echter midden in het conflict. De Canadese Senator Roméo Dallaire was leider van de United Nations Assistance Mission for Rwanda (UNAMIR) en probeerde tevergeefs de aandacht van de internationale media te winnen.
Dallaire vermoedt dat de gatekeepers van de media, Rwanda bewust uit de publieke belangstelling wilde houden: “De grote Amerikaanse nieuwszenders ABC, CNN en NBC berichtten destijds over de rechtszaken van [bokser] O.J. Simpson en [kunstschaatser] Tonya Harding. Waarschijnlijk omdat die verhalen of beter verkochten of iemand van hogerop ze vertelde geen aandacht aan Rwanda te besteden. Ik neig naar het laatste omdat de Verenigde Staten duidelijk hadden aangegeven niets met Rwanda te maken willen hebben. Het kwam de overheid daarom goed uit als de bevolking onwetend bleef.”
“De media waren mijn laatste mogelijkheid om de internationale gemeenschap in beweging te krijgen, niets anders werkte. Daarom bood ik journalisten eten, water, een veilige slaapplek en minstens één verhaal per dag aan. Verslaggevers maakten hier dankbaar gebruik van, maar om één of andere reden werden hun verhalen niet gepubliceerd. Ik wil weten: waarom niet? Wat gebeurde er op de redacties van de Noord-Amerikaanse media?”
Thompson: “Media hebben de verantwoordelijkheid om verslag te doen. Journalisten moeten die verantwoordelijkheid nemen, en bovendien druk uitoefenen op de gatekeepers om hun verhalen te publiceren. Het gegeven dat een individu of een klein groepje een genocide uit de media kan houden is belachelijk. Belachelijk én gevaarlijk”.
De verschrikkingen in Rwanda liggen nu dertien jaar achter ons, maar overal in de wereld ontstaan nieuwe conflicten. Toen de propagandamachine van Bush in 2002 en 2003 op volle toeren draaide om het volk warm te maken voor de derde Golfoorlog, waren er weinig tot geen Amerikaanse journalisten die een tegengeluid liet horen. Momenteel verliezen dagelijks duizenden mensen in Darfur hun waardigheid of leven. De internationale gemeenschap heeft nog geen doeltreffende maatregelen genomen en de media lijken zich er vooralsnog niet druk om te maken. Laten wij journalisten opnieuw een zwarte bladzijde aan ons voorbijgaan zonder er uitvoerig over te berichten?
Thompson’s boek heeft als titel The Media and the Rwanda Genocide en bestaat uit bijdrages van journalisten, academici en mediaspecialisten. Voormalig VN secretaris-generaal Kofi Annan schreef het voorwoord. Het boek is aan te schaffen via Amazon.
Het is verschrikkelijk wat er allemaal in Darfur gebeurt en ik blijf me er over verbazen waarom de media er niet meer aandacht aan besteed.
@EJ; goed artikel!
Pingback: Roel Groeneveld - Media zijn mede schuldig aan genocide