Kranten moeten zich hervinden
Dit is een bijdrage van Juliette de Swarte, student Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Ook meeschrijven aan Spotlight Effect? Klik dan hier.
Meer immigranten uit Oost-Europa, ABN in overnamestrijd, Gewonden na aanslag in Turkije. De lezer leest het op internet, teletekst, z’n mobieltje of ziet het op tv. En dan valt de krant op de mat…
Afgelopen dinsdag is er weer een gratis krant bijgekomen: DAG. Ondertussen dalen de oplages van de betaalde dagbladen nog steeds. Als dagbladen geluk hebben blijft een kwartaal het lezersaantal gelijk of stijgt het aantal lezers licht. Dat dagbladen maar een keer per dag uitkomen en daardoor eigenlijk altijd te laat zijn, is niet nieuw. In 1984 had voormalig hoofdredacteur van NRC Handelsblad Wout Woltz al gezegd: “Het rauwe nieuws heeft de lezers al bereikt voordat de krant op de mat valt.”
Betekent het dat de krant in de toekomst helemaal geen bestaansrecht meer heeft? Dat hoeft niet. Het betekent wel dat de kranten niet meer gevuld kunnen worden met alleen feiten. Analyses uit de periode 1995 en 2005 van 25 Nederlandse en Vlaamse kranten laten zien dat gemiddeld driekwart van de redactionele ruimte bestaat uit kale feiten, gedefinieerd als een weergave van gebeurtenissen of meningen zonder verband of context. Feiten die de lezer al gratis ergens anders had kunnen oppikken.
Lezers worden overspoeld met kale nieuwsfeiten. Terwijl ze juist de betekenis achter een gebeurtenis willen weten. Rellen na verkiezingen in Frankrijk. Wat zit daar achter, behalve dat de relschoppers in de arme banlieus wonen? Op redacties moet men zich realiseren dat de primaire nieuwsfunctie van een dagblad steeds minder belangrijk is. Journalisten hebben nu de taak om het nieuws van achtergronden te voorzien, te interpreteren en uit te leggen. En dat kost wat meer geld en tijd. Maar dan kunnen de lezers in ieder geval meer zeggen dan: “Wat erg he?”
NRC Next lijkt dit goed te begrijpen, met al de achtergronden. Ben het in ieder geval hartgrondig met je eens. Maar waarom snappen de kranten dit zelf niet? Of, waarom doen ze er zo lang over om dit door te voeren?
Een krant blijft natuurlijk wel een krant, geen opinieblad. Toch lijkt dat wel nodig te zijn om lezers te blijven trekken. Meer opinie in de krant dus, dat moet niet moeilijk zijn. De kranten hoeven zich dus niet heel veel zorgen te maken, Vrij Nederland en Elsevier echter wel. Want wat moeten de opiniebladen nog als de kranten verworden zijn tot de nieuwe opiniebladen?