2012: Woede en dag tegen de democratie
2012 staat voor de deur. Een mooie tijd om eens terug te kijken naar 2011, een jaar waarin toch met name het woord ‘crisis’ is blijven hangen. We zetten ons schrap voor wat er in 2012 op ons af komt. Toch is de vraag hoe erg die crisis nu werkelijk is. Als je uitgaat van de status quo kan het moeilijk zijn om even succesvol te blijven. Maar als je uitgaat van een wit vel, zou je dan nog precies hetzelfde doen als je altijd hebt gedaan? Als je los laat wat je denkt te hebben, ligt de wereld ook in 2012 vol met kansen.
Dit is een bijdrage van Bob van Leeuwen. Bob is genomineerd voor de TWOTY (Trendwatcher of the year) Awards 2012 in de categorie upcoming talent. Voor Spotlight Effect geeft hij een vooruitblik op wat er in 2012 op ons af gaat komen.
Wat mij betreft is trendwatching niet hetzelfde als kijken in een glazen bol. Je kijkt naar (zichtbare) ontwikkelingen en bepaalt daarna wat logische gevolgen zullen zijn. Trendwatching zorgt ervoor dat je je kunt aanpassen aan de omgeving, of juist niet. Het helpt je organisatie te evolueren of radicale verandering aan te brengen. De ontdekking van het Higgs deeltje en het omvallen van allerlei instituties die voorheen ongenaakbaar leken, laten zien dat de status quo geen zekerheden kent. Er ligt een wit, onbeschreven vel voor onze neus. Het is aan ons om het te gaan inkleuren, niet om er in nostalgie naar te staren.
Om die reden hieronder wat trends van onderwerpen en branches waarover ik van mening ben dat ik er iets van af weet en/of affectie mee heb. Mode, kunst of design zul je hier dus niet terugvinden. In drie delen kijken we naar de ontwikkelingen die op ons afkomen in 2012. Vandaag starten we met Maatschappij en Markt. In de volgende delen kijken we naar Organisatie en Ambacht.
Maatschappij
Woedend
We zijn pisnijdig. Financiële dienstverleners hebben ons opgelicht en ons geld is ook niet veilig bij de overheden. In 2012 zullen we nog blijven hangen in die woede, die zich met name naar de buitenwereld richt. Amerikanen hebben de overwaarde van hun huis geconsumeerd en in Nederland huren we ons huis via een aflossingsvrije hypotheek. Toch voelen we zelf geen verantwoordelijkheid nu de prijzen van huizen dalen. Ook ouderen houden vast aan hun pensioenleeftijd, maar de vraag is of de generatie die de rekening gepresenteerd krijgt ook zo enthousiast (of ongeïnteresseerd) blijft. Uiteindelijk bijten we door de zure appel heen en nemen weer zelf verantwoordelijkheid, maar in 2012 zullen we op verschillende vlakken nog even flink knallen met instituten en met elkaar.
Dag democratie
De politiek verschuift zijn focus naar de korte termijn nu zij wordt gegijzeld door populisme. Zodra een kabinet 
moeilijke maatregelen voorstelt die toekomstgericht zijn, verplaatst het electoraat zich naar een partij die hun korte termijn belangen wel behartigt. In de peilingen is er nu in december 2011 ook geen overtuigende meerderheid, het politieke veld is versplinterd. Tegelijkertijd nemen mensen zelf het heft in handen en verenigen zich op basis van overtuiging of interesse. Hebben we die overheid wel nodig voor alles? Gelijkgezinde hackers legden de site van Visa plat in het afgelopen jaar en menig dictator valt onder druk van het volk. Verwacht meer van dit soort initiatieven op velerlei vlakken. De eerste tekenen van een meritocratie dienen zich aan.
Eigen verantwoordelijkheid
We hebben met zijn allen een enorme schuld gemaakt die, nu we weten dat groei niet oneindig is, alleen maar groter lijkt. Je pensioen is niet meer zo zeker als het was en de zorgkosten rijzen de pan uit. Een kleinere overheid klinkt niet alleen liberalen goed in de oren nu de slagkracht teleurstelt en de betrouwbaarheid veel te wensen over laat. Het besef dat we meer worden teruggeworpen op onszelf, terug naar het appeltje voor de dorst. In deze virtuele en connected maatschappij hebben we meer mogelijkheden dan onze ouders om zelf zaken te realiseren of te organiseren. Die eigen verantwoordelijkheid zorgt er tevens voor dat we weer dichter bij onszelf komen, zelf in actie kunnen komen en invulling geven aan onze idealen
Consument
Filter
Het is leuk om erachter te komen dat Facebook Gowalla heeft overgenomen, maar om dat de twee dagen daarna 100 keer geretweet te zien door de mensen die je op Twitter volgt is minder leuk. De krant wordt verdreven door de continue stroom stimuli die Twitter en RSS ons bieden. Maar het lijkt er op dat die krant uiteindelijk plaats maakt voor herrie over de update van Twitter en #tvoh. In 2012 zullen gaan we filteren en cureren tot we de grip op ons leven weer terug hebben.
Gezellig
De crisis heeft (in potentie) een grote invloed op onze financiële situatie en daarmee op onze onafhankelijkheid. Je sociale netwerk wordt belangrijker als vangnet, zeker als je bijvoorbeeld ontslagen wordt. Van bedrijven zullen we meer persoonlijke aandacht wensen, het gecategoriseerd worden in een 
doelgroep is niet meer genoeg. Service wordt gewaardeerd, maar als het niet geleverd wordt een sterke dissatisfier. En hoe sexy die website er ook uit ziet en hoe mooi de call-to-action mogelijkheid ook is, de slager op de hoek die ons persoonlijk kent kan eerder rekenen op onze onvoorwaardelijke loyaliteit.
Weg met de leercurve
Customer Centric Design heeft grote invloed op ontwerpers en ontwikkelaars van diensten. Marketeers omarmen de customer journey massaal. Alles erop gericht om de wereld om ons heen ergonomischer te maken. Zelfs je oma zit op Facebook nu de iPad het internet eindelijk voor haar heeft ontsloten. Die heeft namelijk geen handleiding nodig, in tegenstelling tot die stokoude Nokia waar ze mee rondloopt. Consumenten zullen elke leercurve die ze door moeten verwerpen als het gewin voor hen niet groot is. Hoe meer inwisselbaar je dienst of product is, hoe sneller de irritatie bij de consument als het niet ergonomisch is.
Marketing
Persoonlijk in plaats van sociaal
2011 stond in het teken van social media. Iedere marketeer heeft zich afgevraagd hoe hij succesvol kon zijn in social media. Dat zou wel eens de verkeerde vraag kunnen zijn. Een consument wil interactie of interessante informatie of desnoods die iPad die je verloot, het succes dat de marketeer zoekt zal hem worst wezen. Zodra je hem verveelt haakt hij net zo makkelijk af. Het feit dat je organisatie zo groot is geworden, mag geen excuus zijn voor het feit dat je onpersoonlijk bent geworden. Social media gaat dat niet oplossen. We moeten een beetje dieper graven. Ietsje minder marketing en ietsje meer zingeving graag.
Cultuur en geloof
Sinds de nieuwe media zijn we van een tijdperk gegaan waarbij je probeerde met de Marlboro man huiskamers binnen probeerde te dringen en zo hard mogelijk te schreeuwen, naar een tijdperk waarbij klanten over je (en als je geluk hebt met je) in gesprek gaan. Dus zijn merken massaal gaan communiceren op sociale netwerken. De consument kan 
dat bombardement van interactiemarketing straks niet meer behappen. Daardoor wordt niet je merk, maar de ruis die je veroorzaakt heel vluchtig zichtbaar. Niet wat je zegt, maar wat je doet blijft hangen. Organisaties moeten teruggaan naar wie ze zijn en wat ze geloven. “Waarvoor zijn wij op aarde?”, zelfs je cultuur is de nieuwe marketing en bepalend voor je houdbaarheid.
Erosie op kanaalgedachte
Sinds de introductie van het internet in onze huiskamers hebben bedrijven ernaar gekeken als een, soms geïsoleerd, businessmodel. Zelfs nu hebben bedrijven nog aparte internetteams. Maar onze wereld is (nog) niet gelijk aan The Matrix, mensen zijn nog steeds offline wezens. De on- óf offline klant bestaat niet. Kanalen zijn niet verkokerd. Een klant wil bereikbaarheid, niet een kanaal. De behoefte per kanaal verschilt en kanalen en media moeten worden ingericht op die specifieke behoefte. Echter, zorg er wél voor dat je het mobiele kanaal op orde hebt, want daar wordt de oorlog gewonnen vanaf 2012.
Lees verder in deel 2 van dit trendoverzicht 2012.
