Het geluid Van Gogh
Naar aanleiding van de aflevering van Pauw en Witteman van vrijdag 16 maart. In de uitzending geeft vriend en collega Theodor Holman aan dat Theo het publieke debat zo goed aanjoeg. Uiteraard is er geen tweede Theo maar volgens hem is er op dit moment ook niemand die het debat zo kan aanjagen zoals Theo dat kon.
Hierbij wordt gerefereerd aan de columns die hij schreef voor onder andere de Metro en uiteraard aan de (protest)films die hij maakte, vooral in samenwerking met een andere studiogast en regisseuse Doesjka van Hoogdalem. Deze uitzending van P&W is gevuld met gasten die ‘iets’ hebben met Theo van Gogh. Aanstaande zondag wordt het kunstwerk ‘De Schreeuw’ van Jeroen Henneman onthuld in het Oosterpark in Amsterdam. Deze kunstenaar zou in eerste instantie ook in de uitzending komen maar weigert met Rita Verdonk, de derde gast, aan tafel te zitten, omdat zij “niet te vertrouwen is” en “een dubbele agenda heeft”. Mijns inziens overigens nog een hele nette en misschien zelfs een té aardige typering van Verdonk, ondanks dat ze het zelf al als onbeschoft betitelde. Ook de zus van Theo, Josien van Gogh, is aanwezig bij deze speciale uitzending. Zondag zendt de KRO de Duitse documentaire Tatort Linnaeusstraat, een reconstructie van de moord uit. Meteen daaropvolgend, ook bij de KRO, is het programma Advocaat van de Duivel te zien over de verdediging die nooit gevoerd is in de rechtszaak tegen de moordenaar van Theo van Gogh.
Er kwamen een hoop interessante discussies en uitspraken naar boven in de uitzending, zoals Jeroen Henneman in een filmpje, die zegt: “Als Theo nog geleefd had, dan had hij na de paspoortaffaire met Ayaan Hirsi Ali, de vloer met Verdonk aangeveegd”. Maar wat mij het meest intrigeert is de opmerking dat het publieke debat Theo mist. Pim Fortuyn maakte onderwerpen bespreekbaar die heel lang in Nederland niet bespreekbaar waren en dat kostte hem zijn leven. Ook Theo was een voorvechter van het vrije woord en ook hij moest het met zijn leven bekopen. Theo’s vader zei vlak voor zijn dood nog tegen hem: “Je mag alles zeggen, maar het hoeft niet”. Volgens Theo moesten bepaalde dingen worden gezegd en we weten allemaal de afloop. Vrijheid van meningsuiting is een begrip dat, in de hele wereld en zeker in Nederland, steeds meer onder hoogspanning komt te staan. Theodor geeft in de uitzending aan, dat hij die rol als aanjager van het publieke debat niet over wil nemen al zou hij het kunnen. Zijn ideeën en meningen zijn hetzelfde, maar hij durft niet. “Ik heb ook een verantwoordelijkheid als vader en jegens mijn omgeving”.
Mohammed B. geeft zelf aan dat hij Theo niet vermoordde om zijn algehele aversie jegens moslims en zijn controversiële films, waaronder zijn laatste film Submission die hij samen met Hirsi Ali heeft gemaakt. Hij vermoordde Theo omdat hij Allah beledigde, en voor moslims staat Allah boven alles. Dus zag hij het als zijn taak als toegewijde moslim om Theo van het leven te beroven. En daarmee ons Nederlanders, of een gedeelte daarvan althans, van hun stem.
Mij gaat deze verheerlijking van Theo als aanjager van het publieke debat en als stem van het volk te ver. Feit is wel dat ondanks dat Geert Wilders zijn best doet, het toch relatief rustig is in Nederland, zeker na het formeren van het ‘netste’ kabinet ooit. Wilders roept een hoop maar het brengt een stuk minder teweeg dan als Theo schreef of sprak. Ik ben het zelden eens met Fortuyn, Van Gogh, Wilders en consorten. Maar publiek debat moet er altijd zijn. Dus wordt het geluid Van Gogh gemist, Nederland zwijgt. Tot iemand anders het aandurft om zijn of haar leven in gevaar te brengen.
Ik wil wel maar ik heb ook een verantwoordelijkheid tegenover mijn ouders, mijn vriendin en mijn omgeving.
Vanaf de andere kant van de oceaan lijkt het in Nederland toch vrij rumoerig te zijn. Discussies over dubbele nationaliteit, de nieuwe manier van debatteren in de Kamer. Het blijft echter wel een beetje aan de oppervlakte.
Toch heeft het ook te maken met hoe mediageniek iemand is. Van Gogh, Fortuyn en Hirsi Ali waren populaire figuren bij de Nldse media. Neem bijvoorbeeld Melis Umar, zij is minstens even kritisch tegen de islam, maar zij valt minder op. Niet zozeer omdat ze minder interessante dingen zegt, maar omdat ze minder mediageniek is.