Wij zijn de baas
Politici, journalisten en opiniemakers nemen het woord maar al te graag en gemakkelijk in de mond: democratie. De initiatiefnemers van de internationale themaweek Why Democracy? vroegen zich af wat dat woord eigenlijk betekent. Kan je het definiëren of vastleggen? Is het te exporteren en kan je het verliezen? Wat betekent het voor mensen die er geen toegang tot hebben? En voelt iedereen zich eigenlijk wel vertegenwoordigd in onze democratie?
Vrijdag j.l. begon ook in ons land de Week van de Democratie, met als ondertitel Wij zijn de baas. Samen met meer dan 40 omroepen over de hele wereld, besteedt de Publieke Omroep van 5 t/m 12 oktober aandacht aan het thema democratie. Op radio, televisie, internet en in publieke debatten wordt het begrip democratie tegen het licht gehouden, gewogen en herondekt. Met pittige discussies, prachtige documentaires maar ook met een flinke dosis humor en amusement. Zouden de leden van de PvdA, Wouter Bos in het bijzonder, ook kijken? Naast partijen van de Publieke Omroep doet ook bloggend Nederland mee, onder andere Sargasso, GeenCommentaar en Retecool werken mee.
De Nederlandse week startte op vrijdag, onder andere met een uitzending van NOVA, dat de uitslag bekend maakte van het 21minuten-onderzoek dat speciaal over dit thema gaat. In de komende week besteden zo’n veertig programma’s op radio en televisie aandacht aan het thema democratie: van That’s the Question tot Rondom10 en van Tegenlicht tot Koefnoen. Daarnaast worden er speciale programma’s gemaakt voor de week. Op woensdagavond 10 oktober is er op Nederland 1 de verkiezing van het nieuwe Nederlandse volkslied. De week eindigt op vrijdagavond 12 oktober met een speciaal NOS programma: Vraag het de MP, waarin Nederlanders rechtstreeks hun vraag kunnen stellen aan onze minister-president.
Vrijdagavond werd de vierdelige mini-serie Het jaar van de opvolging uit 1998 uitgezonden. In bijna 3,5 uur wordt het Den Haag van het jaar 2010 neergezet. Het scenario, geschreven door Jan Blokker, bevat een aantal elementen die momenteel uiterst relevant en actueel zijn. Alleen al getuige een van de uitspraken: “Vroeger hielden we nog van Europa”. Helaas laat de manier waarop het concept uitgewerkt is te wensen over. Afgaande op de kleding, kapsels en manieren van communicatie lijkt het verhaal zich eerder in de tijd van vroeger af te spelen dan in de toekomst. Het verhaal en de leuke verwijzingen van Jan Blokker maken de uitwerking echter meer dan goed. Het hele verhaal draait om Gijs van Dorp, de nieuwe lijsttrekker van de Partij Van De Vrijheid (PVDV), een liberale partij die in de tijd van nu een ongelukkige connotatie met zich meebrengt.
Een van de opkomende partijen in de serie is de Kracht van Nederland, een ouderenpartij. Met de vergrijzing van nu is de populariteit van zo’n partij niet eens heel ondenkbaar. 
Gekscherend doet de partijleider van deze partij over de coalitiepartij van de PVDV, D99: “Als het mis gaat, nemen die namaakliberalen gewoon een ander cijfer en beginnen ze opnieuw”. Inmiddels krabbelt D66 weer een beetje op, maar de boodschap is duidelijk. De Amerikaanse manier van campagne voeren die Van Dorp toepast in de serie, was ook in de laatste verkiezingen in Nederland steeds meer terug te zien. De voortdurende link die wordt gelegd tussen de politiek en de journalistiek is uiteraard ook in deze tijd uiterst relevant. Politici die informatie lekken aan bevriende journalisten, adviesgevers uit het bedrijfsleven die hun eigen belang misschien iets te veel laten meeklinken in de campagne-adviezen. De mooiste quote komt misschien wel van een van de campagneleiders van Van Dorp: “Intellectuelen variëren, maar jij bent politicus dus jij herhaalt”. Kortom, een interessant (fictief) kijkje in de politiek en de rol die de journalistiek en media-adviesbureaus hier in spelen.
Rest mij de vraag: wat houdt democratie voor jullie in?
Het vrije woord, met de ruimte om over de inoud daarvan met elkaar in discussie te treden.
Ben nu toevallig bezig met een paper over bloggers en rol die zij spelen in de informatiemaatschappij. Lekker relevant dit, ben benieuwd naar de reacties!
Democratie betekent ook een goed functionerend journalistiek tak. Journalisten moeten het volk informeren over wat de politiek doet en wil. Zo kunnen mensen elke vier jaar een goede keuze maken.
Die journalistiek wordt steeds minder bedreven. Steeds meer mensen kijken RTL Boulevard, lezen de Weekendsectie van De Telegraaf en denken dan dat ze op de hoogte zijn. Als ze dan naar de stembus gaan, weten ze wel welke kleur de kinderwagen van Wouter Bos heeft, maar niet dat zijn partij een referendum voor de grondwet – die blijkbaar geen grondwet meer is – heeft geblokkeerd.
Ik denk niet dat deze journalistiek niet zozeer minder bedreven wordt, maar wel dat de vorm van onpartijdig berichten niet meer dominant is. Pak de krant (niet De Pers, want zij zijn soms wel opniërend) en je ziet dat journalisten nog steeds neutraal iedere partij aan het woord laten. Het is echter niet meer aan de dagbladjournalist te bepalen wat het publiek moet weten. Dit doet het publiek nu zelf. Naast deze toenemende macht van het publiek, zijn het de technologische veranderingen die de traditionele journalistiek nekken.