Is privacy in relatie tot sociale netwerken nog wel een issue?
Dit artikel is geschreven door Nieuwe Media student Niels Kerssens, het artikel verscheen eerder op Metareporter, een blog dat een kritische blik op de berichtgeving van nieuwe media geeft. Ook meeschrijven aan Spotlight Effect? Klik dan hier.
Serieus onderzoek naar het online sociaal netwerk kent zijn begin rond 2005 en is sterk interdisciplinair georiënteerd. Één van de vroegste onderzoekers is Danah Boyd, die in ‘Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship’ (2006) een eerste definitie, en historie van het sociaal netwerk beschrijft. In deze tekst toont ze tevens dat het onderwerp privacy tot dan toe tot één van de vier meest onderzochten onderwerpen behoort. Het privacy issue in relatie tot het sociaal netwerk blijft in de opeenvolgende jaren continue belicht vanuit academische hoek, zoals ook naar voren komt in het sociaal netwerk publicatie overzicht van Boyd . In één van de laatste Amerikaanse sociaal wetenschappelijke onderzoeken onder de naam ‘Teens, Privacy and Online Social Networks’ (2007), komt onder andere naar voren dat 44% van de Amerikaanse jongeren een profiel op een sociaal netwerk publiekelijk toegankelijk maakt. Gelijke omvangrijke sociaal wetenschappelijke onderzoeken gericht op de Nederlandse markt zijn nog niet uitgevoerd. Alhoewel geen cijfers bekend zijn, beschrijft het Amerikaans onderzoek tevens dat het merendeel van de media berichtgeving over het sociaal netwerk in de Amerikaanse pers zich focust op de persoonlijke informatie die jongeren hier bekend maken. Met het overweldigende gebruik onder jongeren van sociale netwerken als Hyves, MySpace en Facebook, is er geen ontkomen aan dat ook in Nederland privacy een belangrijk onderwerp zou moeten vormen. Echter, in hoeverre bericht de Nederlandse pers het onderwerp sociaal netwerk voor het merendeel vanuit de invalshoek privacy?
Om te beginnen handelt 3% van alle berichtgeving over nieuwe media in de Nederlandse pers in de periode september tot en met half november 2008 over het onderwerp sociaal netwerk. In eerste instantie lijkt dit weinig, echter is het nieuwe media object sociaal netwerk naast de zoekmachine, 5,5% (Google), en de video game, 4,3%, het meest beschreven. Van alle berichtgeving over het sociaal netwerk heeft vervolgens 6,5% betrekking op het onderwerp privacy. In harde cijfers zijn dit vier van de zestig artikelen die het sociaal netwerk benaderen vanuit de invalshoek privacy (zie afbeelding). Van deze vier artikelen is er één kort en zijn er drie lang. De invalshoek privacy is daarmee zeker niet oververtegenwoordigd in de Nederlandse pers. Incidentele gebeurtenissen die verband houden met het sociaal netwerk overschaduwen de invalshoek privacy, zoals de sluiting van het Nederlandse MySpace kantoor en uitverkiezing van Hyves als website van het jaar.
Opvallend is het dat er in totaal maar drie kranten zijn die überhaupt het privacy issue in relatie tot het sociaal netwerk behandelen, namelijk metro (2x), Nrc Next (1x), en Trouw (1x).Daarnaast zijn er Kranten die wel meerdere malen over het sociaal netwerk bericht geven, zoals De Pers (5x), Dagblad van het Noorden (5), NRC Handelsblad (4x), De Volkskrant (3x), en De Telegraaf (3x), maar geen enkele keer berichten vanuit de invalshoek privacy. Zoals ook al uit de eerdere analyse ‘Online privacy en de pers’ blijkt, zijn het voornamelijk het elektronisch patiënten dossier en Google die als nieuwe media objecten door de Nederlandse Pers behandeld worden vanuit de invalshoek privacy. Het sociaal netwerk wordt in deze analyse niet eens genoemd.
Gesteld kan echter worden dat de invalshoek privacy in relatie tot het sociaal netwerk zeker niet in het merendeel van de berichtgeving aanwezig is, en veelal overschaduwd wordt door berichtgeving vanuit incidentele gebeurtenissen. Er is daarmee geen sprake van een structurele berichtgeving over het onderwerp in de Nederlandse pers. Dat een heel aantal kranten die wel over het sociaal netwerk schrijven de invalshoek privacy geheel niet hanteren is opvallend te noemen. Misschien dat de invalshoek privacy een eerste ‘paniek’ fase voorbij is, of dat een gebrek aan sociaal wetenschappelijk onderzoek naar de Nederlandse sociale netwerken in relatie tot privacy debet is aan zijn ondervertegenwoordiging.
Ik heb mijn scriptie over privacy op Facebook geschreven, Boyd bleek inderdaad een van de meest prominente onderzoekers. Uit mijn scriptie bleek o.a. dat jongeren zich vaak helemaal niet bewust zijn van de gevaren die ze lopen — daar zou je dus ook deels mee kunnen verklaren waarom zovelen hun profiel publiekelijk maken. Daarbij zijn ook gesloten profielen vaak openbaar voor grote groepen, omdat leden van dezelfde groepen en netwerken binnen Facebook op elkaars profiel kunnen kijken. Als je bijvoorbeeld lid ben van het netwerk ‘New York’, openen er zich dus zo een paar miljoen ‘gesloten’ profielen voor je.
Interessant dat leden van dezelfde groepen op Facebook elkaars profielen kunnen zien. Nooit geweten dat dit mogelijk was. Volgens mij is dit op Hyves niet het geval?
Als je trouwens eens wilt testen hoe ‘lek’ (Privacy gevoelig) de verschillende sociale netwerken zijn, ga dan naar leakygarden.net en type je username in. Deze site is gemaakt door nieuwe media onderzoekers van de UVA, afgelopen week op de ‘Walled Garden’ conferentie.
“Leaky Garden shows which ‘walled gardens’ leak, and which are watertight. Social network sites and other Web 2.0 services with usernames and logins are analyzed for the amount of indexed items in Google. How often have the usernames from the 2.0 sites been indexed by Google? Leaky Garden shows the quantity of leaks per 2.0 service.”
Ai, Gmail heeft een klein lek…
Toch grappig dat ik er nu achterkom dat mijn username bezet is bij Vi.sualize.us, Diigo en Hellotxt, 3 (waterdichte) services waar een maand geleden jeryhtmn nog beschikbaar was toen het in Usernamecheck gooide. Zou de handel in usernames een lucratieve business zijn?
Zou jij bereid zijn je username terug te kopen bij diegene die hem geregistreerd heeft bij Vi.sualize.us, Diigo en Hellotxt? (er vanuit gaande dat je heel graag wilt registreren bij één van deze services)
Liever niet, zou het eerst vragen als ik die persoon kan bereiken. Mocht dat niet werken zou ik het overwegen, tegen een zacht prijsje welteverstaan ;)
Maar ik kan me zo voorstellen dat mensen veel waarde hechten aan hun online identiteit en wel bereid zijn een flink bedrag neer te tellen.