Privacy ondergeschikt aan publiek bij opsporing criminelen
Twee doordringende ogen priemen in de mijne, de apathische blik houdt me vast terwijl de bijbehorende grijns zo’n afschuw oproept dat ik m’n ogen bijna afwend. Toch bestudeer ik de door Interpol vrijgegeven foto oplettend en verwonder me over de gigantische omvang van deze wereldwijde opsporingsactie waarbij het publiek een hoofdrol heeft. Alles wordt uit de kast gehaald om de verdachte te arresteren, maar hoe belangrijk is het recht op privacy in dit soort situaties?
Het onderzoek van Interpol zit op een dood spoor wanneer ze besluiten de hulp van het publiek in te roepen. Bijna 200 lidstaten tonen foto’s van Christopher Neil in de hoop deze van pedofilie verdachte man in de kraag te grijpen. Het bewijsmateriaal van Interpol liegt er niet om. Maar liefst 200 keer blijkt Neil op foto’s te staan. Foto’s waarop te zien is hoe hij kleine kinderen verkracht terwijl hij als volleerd model poseert. Een gruwelijk onderwerp dat leeft onder het publiek. Tien dagen later wordt de man dan ook, mede dankzij oplettende burgers, aangehouden op een Thais vliegveld. Missie geslaagd.
Ondanks de ernst van aanklachten, betekent verdacht zijn niet altijd dat we met een dader te maken hebben. De afgelopen jaren is het verschillende malen voorgekomen dat verdachten uiteindelijk zelf slachtoffer werden van geweld door het vrijgeven van de identiteit. Nederlanders vinden het erg belangrijk dat er correct wordt omgesprongen met persoonsgegevens, blijkt uit onderzoek van TNS NIPO. De helft van de Nederlandse bevolking maakt zich er zelfs regelmatig zorgen over. In de Nederlandse wet is dan ook vastgelegd dat persoonsgegevens niet zomaar openbaar gemaakt mogen worden. We vinden onze privacy dus van groot belang, maar hoe belangrijk is de privacy van een verdachte?
Politie stelt dat zodra de veiligheid van burgers in gedrang komt, de noodzaak van het opsporen het belang van privacy overtreft. “Het doel heiligt de middelen”. De woordvoerder van het College Bescherming Persoonsgegevens geeft aan dat politie en justitie in dit soort situaties te maken hebben met de vervulling van hun publiekrechtelijke taak. “Als blijkt dat het noodzakelijk is om over te gaan tot een dergelijke actie dan is dit weloverwogen en gerechtvaardigd”. CBP geeft overigens aan zich niet over deze kwestie te hebben gebogen. Het publiekelijk maken van een verdachte lijkt dus op weinig verzet te stuiten, maar is het publiek wel klaar om als opsporingsbeambte ingezet te worden?
Volgens onderzoekers zitten we tegenwoordig niet meer alleen met de benen omhoog naar een beeldbuis te staren. Waar het publiek voorheen nog gezien werd als een passief zappende massa, zien we steeds vaker dat onze hulp via de media wordt ingeroepen. Voorbeelden kennen we allemaal: de vermissingzaak van de Engelse Maddie, waarbij foto’s van het meisje de hele wereld zijn over gegaan. 
En ook op Nederlandse bodem slaan politie en media regelmatig de handen ineen om oplettende burgers te mobiliseren. Zo toont gratis krant Spits foto’s van beveiligingscamera’s en komt ‘Opsporing verzocht’ met beelden van vermoedelijke overvallers, hooligans, moordenaars of ontsnapte TBS-ers. Het is betrekken van het publiek bij de opsporing van verdachten lijkt te werken en heeft nu ook het anders zo schuchtere Interpol bereikt. De weg naar het publiek ligt open en blijkt gemakkelijk te bereiken via de wereldwijde media. We zijn gewaarschuwd!
Nu het z’n vruchten heeft afgeworpen, zie ik weinig reden meer voor Interpol om het de volgende keer te laten. Een man die op foto’s kinderen misbruikt, is amper meer een verdachte te noemen.
Wellicht dat er bij een minder expliciete situatie wel protest uit de maatschappij ontstaat.
Helemaal mee eens, maar je zou maar op hem lijken…
Iedereen die tegen deze ‘schending van privacy’ is, wat hebben jullie dan te verbergen?
Wat is er dan zo belangrijk dat niemand mag zien?