Sovjetnostalgie doet Hongaarse kassa’s rinkelen
In de lobby van het hotel waar wij Mercurianen tijdens onze studiereis verblijven, siert een zee van folders een lange wand. Eentje springt er qua vormgeving uit, die van het Statue Park. Nadat het communisme in 1989 ten val kwam, vernietigde de Hongaarse overheid de beelden van de Sovjet Held, Lenin, Marx en Engels en Stalin niet, maar zette ze in een enorm park. Inmiddels is dit een florerende toeristenfabriek. Één zin in de folder wekte onmiddellijk mijn nieuwsgierigheid:
You can find the best RED SOUVENIRS of Eastern Europe in the unique museum shop of the Statue Park!
Ik vroeg algemeen-directeur van reclamebureau Euro RSCG Budapest Sandor Piller om zijn mening over deze manier van geld verdienen.
Piller heeft weleens gehoord van de souvenirs die het Statue Park aanbiedt. Kaarsen van Lenin en Stalin, heupflesjes met Sovjetlogo’s, t-shirts met propagandistische leuzen en nepmedailles behoren onder andere tot het assortiment. Wanneer ik hem vraag of dit een bezwaarlijke manier van geld verdienen is – er zijn immers miljoenen mensen slachtoffer geworden van het communisme -, ontkent hij dit meteen: ,,Het was hier in Hongarije lang niet zo bar als in de DDR of Rusland. Daarom gaan Hongaren er wat makkelijker mee om. We kunnen zelfs wel om deze souvenirs lachen!”.
Het is fascinerend om te zien hoe luchtig de over het algemeen sombere Hongaren met het rode hoofdstuk uit hun geschiedenis omgaan. ,,Zat mensen sparen oud Sovjetspeelgoed – daar speelde ik als jong jochie ook mee – of hangen oude propagandaplaten aan de muur”, aldus Piller. De neiging van de mens om het verleden te romantiseren, heeft dus blijkbaar ook effect op herinneringen over een voormalig regime.
Maar de belangrijkste reden voor het uitbaten van de Sovjettijd is natuurlijk een financiële. ,,Inderdaad”, zegt Piller. “Uiteindelijk hebben Hongaren het druk om zich op te winden over het verleden. We moeten gewoon geld verdienen”.
Mijn centen hebben ze binnen. De komende weken verlicht een rode kop van Lenin mijn meest prominent in het zicht geplaatste boekenplank. Als Hongaren er om kunnen lachen, mag ik dat toch zeker ook wel?
Apart dat ze dat zomaar toelaten. What’s next? Na het communisme verheerlijken ook de commerciele kracht van het fascisme benutten?