Hoe ‘bewust’ kies jij?
Besluiteloos loop ik door de supermarkt: Waarmee zal ik mijn mandje vandaag eens vullen? Ik besluit dit vraagstuk strategisch aan te pakken en pas de zogenaamde opdeeltechniek toe. Te beginnen met een selectie voor het soort product, om vervolgens binnen het enorme assortiment een keuze te maken tussen de concurrerende varianten. Hield ik bij deze laatste stap vroeger vooral de prijsbordjes in de gaten, vandaag de dag betrap ik mezelf erop dat – ondanks mijn studentenbudget – steeds vaker de gezondheidslogo’s doorslaggevend zijn. Ben ik hierin een uitzondering? “Nee”, blijkt uit onderzoek onder 1000 consumenten door onderzoeksbureau GfK. Inmiddels checkt 47 procent vaak of altijd bij aankoop of het product gezond(er) is, terwijl dat vorig jaar nog 40 procent was.
Onder de gezondheidslogo’s is het ‘Ik Kies Bewust-logo’ de bekendste; geïntroduceerd in mei 2006 om consumenten te helpen bij het samenstellen van een verantwoorde voeding. Bijna 7 op de 10 mensen (waaronder mensen zoals ik) zeggen dat het ‘Ik Kies Bewust-logo’ hen regelmatig helpt om een gezondere keuze te maken.
Terug naar mijn lege mandje… Hoewel dit eenvoudig herkenbare logo mij vaak gezond(er) doet kiezen, vraag ik mij na een rondje tussen de schappen af, hoe ‘gezond’ ik eigenlijk kies: waar dozen kroketten, zakjes drop en potten mayonaise trots pronken met het blauw-gele logo, moeten de blikken groenten het zonder doen. Dit zet mij aan het denken. Is het ‘Ik Kies Bewust-logo’ écht bedoeld om de keuze van de bewuste consument te vergemakkelijken of is het vooral een commercieel middel waardoor minder gezonde producten toch een gezond jasje kunnen krijgen?
Toegegeven: in de hardnekkige strijd tegen overgewicht is het goed om het winkelend publiek te helpen bij het maken van bewuste voedingskeuzes. Ook wordt op deze manier de productinnovatie door producenten gestimuleerd, waardoor ons eten en drinken steeds minder verzadigd vet, transvet, toegevoegd suiker en zout bevatten. Het aantal producten met dit gezondheidslogo groeit dan ook gestaag. Toch is zo’n logo ook enigszins misleidend. Zo is het woord ‘bewust’ geen synoniem voor ‘gezond’, maar voor ‘gezondere producten binnen een groep’. Dit verklaart het verrassende verschil tussen de verpakking van kroketten en blikgroenten.
Het is dan ook de vraag in hoeverre dit keurmerk een betrouwbaar hulpmiddel is. Het lijkt er meer op dat we hier in de eerste plaats te maken hebben met een marketingtool; een slimme manier om de consument de boodschappenkar te laten vullen met ‘Ik Kies Bewust-producten’ door middel van priming. De macht der herkenning. In oktober 2006 is de landelijke ‘Ik Kies Bewust-campagne’ gestart om bekendheid onder het publiek te verwerven, en met succes: inmiddels herkent maar liefst 95 procent van het winkelend publiek dit logo. Een belangrijke score, aangezien men objecten of producten die men herkent positiever waardeert dan diegene die men niet herkent. Staande voor een schap vol vergelijkbare producten ben je dus – zonder hierbij stil te staan en zonder diep doordachte afwegingen – sneller geneigd een product te kiezen dat voorzien is van dit keurmerk. Zo speelt dit bekende en herkenbare logo bij het maken van een keuze dus onbewust een grote rol. Hoe ‘bewust’ is deze keuze dan eigenlijk?
Leuk artikel! Zelf heb ik het idee dat het logo inderdaad niet zo vaak voor ‘gezond’ staat meer eerder voor ‘gezonder dan de rest van de producten’. Dat kan ook wel waar zijn, maar dan ligt is het puur afhankelijk van de andere producten. Als een supermarkt alleen maar kroketten, frikadellen en roomijs zou verkopen dan is het natuurlijk een totaal onzinnig keurmerk. Weet jij overigens wie dit alles betaald?
Goede vraag. Ik heb even gezocht, maar kom helaas niet verder dan de volgende info:
Het Ik Kies Bewust-logo is in 2006 geïntroduceerd door Campina, Friesland Foods en Unilever, maar staat naast deze drie ook open voor andere merken en bedrijven. Het Voedingscentrum pleitte al jaren voor initiatieven om gezonde producten in één oogopslag duidelijk herkenbaar te maken en is dus van begin af aan een groot voorstander van dit logo. Dit is ook te merken aan de actieve rol die het Voedingscentrum inneemt: het is vertegenwoordigd in de onafhankelijke wetenschappelijke commissie die de criteria vaststelt op grond waarvan producten in aanmerking kunnen komen voor het Ik Kies Bewust-logo en heeft daarnaast zitting in het bestuur en de communicatiecommissie van deze stichting.
Wat betreft de financiering weet ik alleen dat het Voedingscentrum vrijwel geheel gefinancierd door de Nederlandse overheid (ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)). Hoewel voor de hand liggend, toch een kleine geruststelling: Het Voedingscentrum accepteert, naar eigen zeggen, geen financiële bijdragen van bedrijven of andere instellingen in ruil voor het overnemen en/of uitdragen van een bepaalde stellingname. Gelukkig maar, want anders zou er van de betrouwbaarheid van dit logo echt maar heel weinig overblijven…