Als je de nul houdt, heb je de wedstrijd al voor de helft gewonnen
Met deze voetbalwijsheid van Johan Cruijff begon Jack de Vries aan de Universiteit van Leiden vanmorgen zijn verhaal over de relatie tussen politiek en media. Jack de Vries is de adviseur van onze premier Jan-Peter Balkenende en was de afgelopen landelijke verkiezingen campagneleider van het CDA. De Vries gaf meteen aan dat hij in een campagne zoveel mogelijk probeert te zorgen dat er geen fouten gemaakt worden. Geen politici die per ongeluk ongewenste informatie op straat gooien, geen journalisten die te lastige vragen stellen en zeker geen onverwachte confrontaties in tv-uitzendingen. Dat is het werk van Jack de Vries, de meest invloedrijke spindoctor van ons land.
De Vries legde een hoop van zijn campagnestrategieën bloot, wat tot een uiterst interessant verhaal leidde. Polarisatie is waar het om gaat. De Vries legde uit dat hij in zijn campagnes altijd streeft naar een tweestrijd tussen twee partijen en vooral een tweestrijd tussen de leiders daarvan. Op deze manier voelen veel kiezers zich gedwongen een keuze te maken tussen twee extremen.
Tevens gaf de Vries toe dat dankzij Spotlight Effect de CDA-campagne toch een smetje kende.
In de campagne van eind 2006 zocht het CDA de tweestrijd met de PvdA heel duidelijk op. Eerst moest gezorgd worden dat het CDA de grootste partij op de rechtervleugel werd. Die strijd was volgens De Vries makkelijk gewonnen, want na het benoemen van Mark Rutte en niet volksmenner Rita Verdonk als fractievoorzitter was het gauw gedaan met de VVD. Nu was het enkel nog zaak om het CDA en de PvdA lijnrecht tegenover elkaar te krijgen. Dat lukte, met het gevolg dat ook VVD’ers zich gedwongen voelden om zich tot het CDA te bekeren. Aan de andere kant moest opponent Bos de klus op de linkervleugel klaren. Met de ijzersterke Marijnissen als belangrijkste linkse opponent voerde Bos echter een ongelijke strijd. Bos liet regelmatig een steekje vallen terwijl Balkenende met De Vries aan zijn zijde de campagne bijna foutloos doorliep.
Bijna foutloos. Een ieder die zich verdiept heeft of betrokken was bij de geschiedenis van Spotlight Effect weet dat Balkenende één keer flink te kijk werd gesteld. In een uitzending van Pauw & Witteman werd een opnieuw vlekkeloos optreden van de premier afgesloten met een compilatiefilmpje met een reeks blunders. Bovengetekende zag de kans dus schoon om de man die daar waarschijnlijk de meeste slapeloze nachten aan heeft over gehouden eens te confronteren met dit voorval. De Vries lichtte met een verbeten glimlach toe dat hij dit inderdaad een heel vervelend voorval vond en dat er zelfs een filmpje van zijn woede-uitbarsting op het internet circuleerde. De Vries had vantevoren zoals met elke tv-uitzending de ‘thema’s’ die besproken zouden worden uitgebreid doorlopen zodat het zeker was dat zijn fractievoorzitter niet in het nauw gedreven werd. De blunderreeks was niet afgesproken en kwam daarom ook als donderslag bij heldere hemel. Volgens De Vries was de woedende reactie van Balkenende en hemzelf dan ook zeer op zijn plaats. De VARA bleek het hier mee eens te zijn en een paar dagen later ontving het CDA dan ook een officiële excuusbrief van de omroep. Pauw & Witteman hadden vantevoren aan moeten geven dat de blunderreeks zou komen, echter was JPB dan niet op komen draven.
Geen fouten maken en nadrukkelijk de tweestrijd opzoeken zijn dus twee van de belangrijkste campagnestrategieën in de wereld van vandaag. Een wereld waarin politiek allang geen politiek meer is en journalistiek allang geen journalistiek meer is. Ze trekken elkaar aan en stoten elkaar af in een oneindige marketingtango.
Geloof me, die Jack de Vries kan heel link zijn. De manier waarop hij Witteman te kijk zette, was onovertroffen.
Prachtig trouwens hoe het CDA deze campagne heeft aangepakt. Best bijzonder dat de Vries zich zo open over zijn tactiek uitlaat. Blijkbaar verwacht hij het truukje niet nog een keer toe te hoeven passen.
Jammer dat VARA hun excuses hebben aangeboden. Het is toch geen journalistiek als je van te voren alles afspreekt, dan kan je net zo goed Balkenende niet uitnodigen en een link naar z’n partijprogramma op de site van P&W zetten. Klinkt naief dat weet ik, maar ik vind ook dat de journalistiek niet ten onder moet gaan aan types zoals Jack de Vries.
@ PP, eigenlijk is dat toch vrij slim van de VARA? Met een beetje geluk zijn ze nu weer op goede voet met CDA en consorten en komen ze weer een keer naar Studio Plantage. Maar ze hebben ondertussen mooi wel die beelden getoond, met een hoop free publicity als gevolg.
Nee, het is laf van VARA dat ze het blijkbaar belangrijker vinden dat CDA en consorten weer op bezoek komen dan om vrije journalistiek te bedrijven…
Vrije journalistiek is een illusie….als je een machtig persoon te spreken wil krijgen willen ze zicht hebben op de inhoud, anders laat die machtige persoon zich wel ergens anders interviewen waar wel vantevoren wordt verteld wat er ongeveer gevraagd gaat worden.
Het is echter wel een nobel streven. Het kind moet niet met het badwater weggegooid worden.
Da’s een mooie…
Je zou een soort van ethische code met alle media en journalisten moeten opstellen dat gasten van te voren nooit inzicht krijgen in de inhoud. Onvoorspelbaarheid en de daarbij behorende oprechtheid is juist datgene wat journalsitiek zo interessant maakt.
Tsja. Er zijn nogal wat instanties die dan helemaal niet komen praten. Het hangt heel erg van de eisen af. Een interview met Balkenende waarin zijn blunders niet aan bod komen is een ding – zou ik weigeren, omdat ik geen propaganda-instrument van die man wil zijn.
Maar als ik een interview met koningin Beatrix mocht hebben, met als enige voorwaarde dat we niet over haar halfzusjes praten, dan weet ik nog genoeg andere onderwerpen. Grijs gebied, altijd moeilijk.
Is dit verhaal niet gewoon de doodsteek van de eerlijke politiek? Geen foutjes maken, geen inhoudelijke opmerkingen meer maken, het muilkorven van de pers
Is dit de fase waarin niemand meer “foutjes” maakt waarna men overstapt op het vinden van “foutjes” bij de concurrentie?
Het is natuurlijk zaak om een campagne zo goed mogelijk te voeren. Dus er moeten geen foutjes worden gemaakt en je boodschap moet consistent zijn. Dat is natuurlijk de manier om kiezers te winnen. Als de concurrent wel fouten maakt is het ook niet meer dan logisch om dit te gebruiken om kiezers weg te snoepen. Echter gebeurt dit in Nederland nog vrij subtiel, als je bekijkt wat John Kerry enkele jaren geleden allemaal over zich heen kreeg (flipflopflipflop) dan is het CDA nog heel aardig geweest voor Bos.
Pingback: Spotlight Effect - de communicatieblog van Nederland » De Alastair Campbell van Nederland