Rik van de Westelaken waarschuwt voor snacknieuws
Esquire nomineerde Rik van de Westelaken onlangs voor de Best Geklede Man van 2007. Maar de nieuwslezer viel ook op door zijn recente flirt met zijn jeugdliefde de radio. Spotlight Effect interviewde hem in Café Rouleau, aan de rand van het Amsterdamse Vondelpark. In het gezelschap van zijn hond Dirk bespraken we onder andere snacknieuws, thuiswonende studenten, weblogs en AT5.
Het is dagelijks zijn doel de Nederlandse bevolking op de hoogte te stellen van de laatste ontwikkelingen in binnen- en buitenland. Maar veel studenten en jongeren laten zich tegenwoordig alleen nog door Nu.nl of gratis kranten informeren. Wat vindt Van de Westelaken van deze ontwikkeling? ,,Ik ben blij dat mensen überhaupt gratis kranten lezen. Want als nieuws niet toegankelijk gebracht wordt, haken veel mensen af. Voor het functioneren van een democratie is het noodzakelijk dat burgers zich op de hoogte stellen van de laatste ontwikkelingen. Maar het ontbreekt veel lezers aan kritisch vermogen. Dat komt door al die korte en smakelijke ANP-berichtjes: snacknieuws. Zoals opvallende onderzoekjes die overal opduiken. Sommige mensen nemen zulke berichten niet met een korreltje zout en geloven daadwerkelijk dat snacknieuws iets over de werkelijkheid zegt”.
Van de Westelaken heeft dit aan den lijve ondervonden: ,,Een tijdschrift vroeg de lezers welke man volgens hen het beste in bed zou zijn. De lezers kozen mij. Er verschenen krantenkoppen met ‘Van de Westelaken is het beste in bed’. Terwijl ik niks met het onderzoek te maken heb gehad. In het begin vond ik het nog grappig. Maar na verloop van tijd gingen mensen geloven dat het echt waar was. Terwijl ze niet wisten hoe het onderzoek tot stand was gekomen.”
,,Daarom maak ik me zorgen dat mensen niet meer kunnen inschatten wat feiten zijn en wat slechts een leuk, maar onwaar of onvolledig, verhaaltje is. Daar dragen programma’s als RTL Boulevard en Shownieuws ook aan bij. Vermoedens en roddels worden als waarheden gebracht. Daardoor is de grens tussen journalistiek en entertainment zeer vaag geworden. Onlangs las ik in Trouw een theorie van een Amerikaanse hoogleraar. Hij betoogde dat de media de kijkers als consumenten dienen. Ze spreken de kijker alleen nog aan op zijn kwaliteiten als koper, namelijk hoeveel geld hij heeft. Terwijl ze de kijker moeten benaderen als iemand die verantwoordelijkheden draagt om te kunnen opereren in de democratische maatschappij. De media moeten mensen niet debiliseren maar aanspreken op hun rol in de democratie. Nu media dat niet doen, gaan mensen zich ook daadwerkelijk gedragen als consument. Ze maken zich drukker om de nieuwe iPod dan om de problemen in hun land, en op welke manieren ze deze kunnen oplossen.”
Verdieping
De iPod staat voor Van der Westelaken symbool voor meer zorgelijke ontwikkelingen. Incidenteel geeft hij les op de School voor de Journalistiek in Utrecht: “Twee van de drie studenten zijn meer bezig met een bijbaan in de kroeg om de nieuwe iPod te kunnen betalen, dan dat ze journalistieke nevenactiviteiten ondernemen. Ze denken dat ze er met de juiste studie al zijn. Er zijn gelukkig ook een studenten die hun talenten wel benutten, leergierig zijn en ook buiten de opleiding om willen leren over hun vak. Zij leren dat achtergrondonderzoek doen meer is dan googlen. Dat je mensen moet bellen, het hoor-en-wederhoorprincipe. Het journalistieke handwerk schiet er bij hen in. Ook baart het me zorgen dat een groot aantal studenten gedurende de studietijd thuis blijft wonen. Dat is financieel handig maar ze leren niet zelfstandig te zijn. Sommige van mijn vierdejaars hebben zich nog niet helemaal ontplooid. Ik mis bij hen belangrijke journalistieke eigenschappen als een bepaalde zelfstandigheid en overlevingsdrang. Uiteindelijk denk ik dat de meeste leerlingen die ik les geef, goed terechtkomen. De rest moet het vak na hun studie nog in de praktijk leren.”
Maar is deze generatie dan helemaal hopeloos? Of is een ommekeer op komst? Van de Westelaken: ,,Als je bij Jamin teveel snoept, word je misselijk. Zo is het met snacknieuws ook. Nrc.next toont dat aan. Die krant weet met een volwassen invalshoek en zonder snacknieuws toch de interesse van de jeugd te wekken. Dat probeert de NOS ook met het Journaal op 3. Want er is een groep jongeren die wel behoefte heeft aan verdieping”.
Weblogs
Jongeren kunnen die verdieping ook op het internet vinden. Daar bestaan talloze weblogs die nieuws toegankelijk maken en bijdragen aan meningsvorming. ,,Voor de geïnteresseerde internetter kunnen weblogs een extra perspectief geven. Het zijn goede bronnen voor mensen die meer verdieping willen. Ook bij de NOS blogt een aantal journalisten. Vooral voor correspondenten is het een uitkomst. Tim Overdiek uit Londen brengt elke dag een nieuw verhaal. Daar hebben wij niet altijd tijd voor. Op zijn weblog maakt hij dan melding van het nieuws dat het Journaal niet haalt. Verder is een weblog nuttig om toe te lichten hoe een televisiereportage tot stand komt. Welke keuzes heb je gemaakt? Waarom juist die beelden? Zelf blog ik niet want ik doe steeds minder verslag. Wel lees ik een aantal weblogs. De meeste zijn gelieerd aan een krant of televisiezender, zoals The New York Times en CNN.”
Reputatie
Hoe denkt Van de Westelaken over opinieblogs die geen spin-off zijn van een traditioneel medium? Sargasso had onlangs een scoop over Balkenende maar werd genegeerd door de traditionele media. Van de Westelaken: ,,Het draait allemaal om reputatie. Als De Telegraaf zoiets meldt, gaan wij er achter aan. Maar bij een weblog gebeurt dat niet zo snel . Een blog als GeenStijl is wel heel leuk maar zou ik niet journalistiek willen noemen. Ze hadden ooit een bericht over de dochter van Rita Verdonk die samen met Taïda Pasic een ontgroening zou doorlopen. Een geinig bericht, maar je weet bijna zeker dat het niet klopt.”
,,Zodra blogs meer journalistiek werk afleveren en daadwerkelijk met scoops en goede verhalen komen, belanden ze in een positieve vicieuze cirkel. Als we in het Journaal iets brengen, nemen alle media het meteen over. Maar we hebben er wel vijftig jaar over gedaan om die reputatie op te bouwen. Daar is trouwens ook geld voor nodig. Je moet journalisten wel goed kunnen betalen. Blogs kunnen dat nog niet. Daardoor zijn bloggers nooit fulltime bezig met informatie vergaren.”
Participerende journalistiek
Volgens Van de Westelaken is bloggen voor studenten journalistiek een goede manier om het vak in de praktijk te leren. Zelf deed hij ervaring op bij lokale radiostations. Vanaf zijn zeventiende tot ver in zijn studietijd was hij daar actief. Hij studeerde eerst bestuurskunde in Leiden en vertrok na twee jaar naar Amsterdam om communicatiewetenschap te studeren. Tijdens een observatieonderzoek van communicatiewetenschapper Kees Brants en politicoloog Philip van Praag ontdekte hij dat zijn hart bij journalistiek lag. ,,Zij doen al jaren onderzoek naar de verkiezingen. Mijn taak was om te observeren bij AT5. Daar ontdekte ik dat wat die verslaggevers deden, aan mij ook wel besteed was. In die tijd kwam Nieuwe Revu met een scoop over de Centrum Democraten, die toen nog in de Amsterdamse gemeenteraad zaten. De journalist die dat verhaal oppakte, stevende bij zijn achtergrondonderzoek op een enorme fout af. Om AT5 rechtszaken te besparen, heb ik me daar mee bemoeid. De hoogleraren gaven me op mijn donder, want ik mocht slechts observeren. Maar ondertussen was ik er wel achter gekomen dat ik de journalistiek interessanter vond dan de wetenschap. Vervolgens heb ik stage bij AT5 gelopen.”
,,Bij AT5 ben ik overgestapt op televisie. Ik vind het een prachtig medium omdat het zo’n ontzettende impact heeft. Destijds had ik amper journalistieke ervaring, maar ze boden me toch een baan aan. Na een tijdje als verslaggever werd ik presentator, vervolgens maakte ik de overstap naar de NOS. Daar presenteer ik ook af en toe het radio-1-journaal. Het is een kwestie van durven en doen. Waar het eindigt? Geen idee.”
Goed stuk! Blijft een interessant thema: Wat wil de Mensch: Snacken of Verdiepen?
Ik ben het met Huub Koch eens. Die vraag blijft bestaan. Het snelle snack-achtige mediaaanbod dat op dit moment steeds verder groeit heeft nu in de zender “het gesprek” al een goede tegenhanger gevonden.
Over betaald bloggen en de reputatie van blognieuws ben ik het wel eens met Rik. Het gaat nog lang duren voordat een blog als gerespecteerd nieuwsmedium wordt gezien. Het zijn toch vaak trendgerichte onderwerpen waarover geschreven wordt en dat is iets anders dan nieuwsgaring. Ik zie blogs meer als lifestyle magazines en niet echt als nieuwsportals.
Al met al een mooi artikel Ernst-Jan! Complimenten.
@Eurvin en Huub, dank voor de complimenten
De mens wil misschien wel snacken, maar nog liever in een goed functionerende en veilige demcoratie wonen. Daarvoor zijn geinformeerde burgers noodzakelijk. Verdiepen dus!
Pingback: Jeannes weblog
Toch moet het snacknieuws blijven bestaan, het zou op de lange termijn een kleine ramp betekenen als een (helaas) vrij grote groep helemaal geen nieuws meer tot zich neemt.
Goed interview Ernst-Jan!
We hebben niet op ieder moment van de dag tijd ons te verdiepen. Op die momenten zijn de snacks ideaal. Uiteindelijk zorgt onze betrokkenheid er voor dat we toch de achtergronden willen kennen en voor de verdieping gaan.
Helaas geldt ook in een democratie dat niet iedereen even betrokken is. Je kan je dan afvragen wat belangrijker is. Burgers die in ieder geval iets weten dankzij de snacks of niets weten omdat verdieping ze te ver gaat. Ik ben voor de combinatie.
Pingback: Spotlight Effect - de communicatieblog van Nederland » Bloggen als verrijking van je leven
Pingback: Spotlight Effect - de communicatieblog van Nederland » Best ontworpen kranten
Pingback: Esquire is modeautoriteit door Best Geklede Man van Nederland - Pfauth.com